Thị trường M&A tại Việt Nam “miễn nhiễm” dịch bệnh – hàng loạt thương vụ quy mô khủng, trị giá hàng tỷ USD

VGP News :. | Sôi động các thương vụ M&A trong lĩnh vực bán lẻ | BÁO ĐIỆN  TỬ CHÍNH PHỦ NƯỚC CHXHCN VIỆT NAM
Ảnh minh họa

Trong những năm vừa qua, làn sóng M&A (mua bán và sáp nhập) đã diễn ra vô cùng mạnh mẽ trên thế giới. Chúng ta thường nghe những vụ M&A quy mô khủng, trị giá hàng tỷ USD tại các nước phát triển. Tuy nhiên, giờ đây nó đã xuất hiện ngày càng nhiều tại Việt Nam.

Đại dịch COVID-19 đã xuất hiện vào cuối năm 2019 và càn quét, phá hủy làm cho rất nhiều doanh nghiệp rơi vào cảnh “lao đao”, tình hình kinh doanh trở nên sa sút trầm trọng. Tuy nhiên, hoạt động M&A vẫn diễn ra khá sôi nổi tại nước ta với sự tập trung từ cả nhà đầu tư nước ngoài lẫn doanh nghiệp trong nước. 

Khối ngoại dẫn đầu các thương vụ M&A tỷ USD tại Việt Nam

Ước tính trong 20 năm qua, Việt Nam có hơn 4.000 thương vụ M&A với giá trị đạt gần 50 tỷ USD, đứng thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á. 

Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Thuận – Trường Đại học Tài chính – Marketing (TP. Hồ Chí Minh), thời gian qua, hoạt động M&A tại Việt Nam khá sôi động, nhất là các DN trong nước bán vốn cho nước ngoài để ngoài tăng cường năng lực tài chính, có thể nhận được sự hỗ trợ về công nghệ, về kinh nghiệm quản trị… Nhiều tập đoàn nước ngoài khi có mục tiêu muốn tham gia vào thị trường trong nước sẽ dễ chọn con đường mua lại các DN có sẵn tại địa phương để rút ngắn thời gian cũng như sẽ hiệu quả hơn.

Cái “bắt tay tỷ USD” của định chế tài chính hàng đầu Nhật Bản với FE Credit

Tâm điểm của M&A trong năm 2021 có thể kể đến cái bắt tay của Sumitomo Mitsui Financial Group (SMFG) – một trong ba định chế tài chính hàng đầu Nhật Bản với Công ty tài chính TNHH MTV Việt Nam Thịnh vượng FE Credit.

VPBank bán 49% cổ phần FE Credit cho Sumitomo Mitsui | VTV.VN
VPBank bán 49% cổ phần FE Credit cho Sumitomo Mitsui. (Ảnh: Internet)

Ngày 28/4/2021, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã tiến hành ký kết thỏa thuận bán 49% vốn điều lệ FE Credit cho đối tác là SMBC, một công ty con do SMFG sở hữu 100% vốn.

Mặc dù giá trị thương vụ không được hai bên tiết lộ nhưng theo nguồn tin từ Nikkei Asia, SMBC sẽ rót vào FE Credit hơn 150 tỷ yên (tương đương 1,4 tỷ USD) trong đầu tháng 10, biến công ty tài chính của VPBank thành một công ty liên kết với Nhật Bản.

Như vậy, nếu mức định giá của VPBank là hợp lý thì khoản đầu tư vào FE Credit sẽ tương đương gần 22% lãi ròng năm 2020 của SMBC. VPBank cho biết, mức định giá để bán FE Credit là 2,8 tỷ USD. Với mức định giá khổng lồ này, FE Credit đã vượt mặt vốn hóa của hàng loạt ngân hàng lớn đang niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, trong đó có Sacombank (1,86 tỷ USD), Eximbank (1,44 tỷ USD), SHB (hơn 2 tỷ USD), HDBank (1,82 tỷ USD), OCB (1,1 tỷ USD), MSB (1,06 tỷ USD), LienVietPostBank (0,94 tỷ USD),…

Thương vụ này có thể diễn ra ngay trong tháng 10/2021 và được thực hiện thông qua công ty con SBMC của SMFG.

VPBank bán 49% cổ phần FE Credit cho Sumitomo Mitsui - Ảnh 2.
Sumitomo Mitsui là một trong ba tập đoàn tài chính ngân hàng lớn nhất tại Nhật Bản. (Ảnh: Internet)

FE Credit là công ty tài chính tiêu dùng đứng đầu về thị phần tại Việt Nam với khoảng 50%, thuộc VPBank. Doanh nghiệp này có 20.000 điểm giới thiệu dịch vụ trên toàn quốc, và trên 13.000 nhân viên. Trong những năm trở lại đây, FE Credit luôn nắm giữ hơn 50% thị phần và luôn là “gà đẻ trứng vàng” của VPBank khi đóng góp 45 – 50% vào tổng lợi nhuận hợp nhất của ngân hàng giai đoạn 2016 – 2019.

Hoạt động tại 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, SMFG sở hữu một hệ sinh thái đồ sộ và phức tạp. SMFG hiện là tổ chức ngân hàng lớn thứ hai về tổng tài sản và vốn hóa thị trường ở Nhật Bản. Tập đoàn là 1 trong 3 tổ chức ngân hàng lớn nhất cùng với MUFJ Financial Group và Mizuho Financial Group, thống trị thị phần Hệ thống tài chính của Nhật Bản.

Theo dữ liệu từ Bloomberg, quy mô tổng tài sản của Tập đoàn này thời điểm cuối năm 2020 lên đến 219.863 tỷ JPY (tương đương 2.020 tỷ USD).

Theo các nguồn tin cho biết, khoản đầu tư vào FE Credit là một phần trong chiến lược trung hạn nhằm mở rộng nền tảng kinh doanh tại châu Á của tập đoàn. Ngoài ra, thương vụ khủng trên đã diễn ra khi thị trường cho vay tiêu dùng Việt Nam nhảy vọt giữa đà tăng trưởng kinh tế mạnh và bền vững, hy vọng sẽ biến “tham vọng” của SMFG thành hiện thực và thành công.

Hàng loạt thương vụ M&A lớn từ các quốc gia: Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và Singapore.

Ngoài vụ M&A đình đám của SMFG và FE Credit nêu trên, trước đó (vào giai đoạn 2019-2020), hàng loạt các thương vụ khác cũng được thị trường Việt Nam ghi nhận đến từ nhà đầu tư Nhật Bản.

Chỉ trong 9 tháng năm 2020, có đến 19 giao dịch giữa nhà đầu tư Nhật Bản và doanh nghiệp Việt Nam được công bố, tập trung ở các lĩnh vực như: bất động sản, xây dựng, tài chính – ngân hàng và dược phẩm – y tế. Trong đó, đáng chú ý là Mitsubishi Corporation và Nomura Real Estate mua lại 80% trong giai đoạn II Dự án Grand Park của Vingroup; Ngân hàng Aozora mua 15% cổ phần của Ngân hàng TMCP Phương Đông; Tập đoàn bất động sản Haseko mua 36% cổ phần của Công ty Xây dựng Ecoba; Công ty Dược phẩm ASKA mua 24,9% cổ phần của Công ty Dược Hà Tây…

Mitsubishi Corporation và Nomura Real Estate mua 80% cổ phần Dự án Grand Park - Giai đoạn 2
Mitsubishi Corporation và Nomura Real Estate mua lại 80% trong giai đoạn II Dự án Grand Park của Vingroup. (Ảnh minh họa)

Các nhà đầu tư Hàn Quốc cũng “tranh thủ” miếng mồi béo bở ở Việt Nam thông qua các thương vụ nổi bật như: SK Investment III (công ty con của SK Group) nhận được hơn 12 triệu cổ phiếu, tương đương gần 25% cổ phiếu của Imexpharm Corporation; Lotte Chemical (thuộc Tập đoàn Lotte) mua lại Công ty Vina Polytech; GS Caltex đã chi 39 tỷ đồng (gần 1,7 triệu USD) để mua 16,7% cổ phần của VI Automotive Service (công ty mẹ của VietWash)…

Ngoài ra, Thái Lan cũng tiếp tục có những vụ M&A lớn tại Việt Nam: Tập đoàn Stark mua lại Công ty Cáp điện Thịnh Phát và Dovina, Tập đoàn SCG mua lại Công ty Bao bì Biên Hòa…

Các doanh nghiệp Việt ngày càng làm chủ cuộc chơi trên thị trường M&A tỷ USD tại Việt Nam

Hoạt động M&A không chỉ thu hút các nhà đầu tư nước ngoài “rót vốn” mà trong những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam cũng ngày càng giữ thế chủ động trên “sân nhà”.

Tỷ trọng giá trị M&A của khối nội có xu hướng tăng, với sự chủ động của các tập đoàn tư nhân. Nếu như năm 2018, giá trị giao dịch của các thương vụ M&A do doanh nghiệp Việt Nam là bên mua chỉ chiếm 11,8% tổng giá trị giao dịch thì đến giai đoạn 2019-2020, con số này đã tăng lên gần gấp 3 (trên 30%). Chúng ta có thể điểm qua một số thương vụ M&A do doanh nghiệp Việt Nam thực hiện trong giai đoạn 2019 – 2020 có liên quan đến các tập đoàn lớn như Masan, Vingroup, Vinamilk, Gelex, REE, Thaco, PAN Group….

https://media.baodautu.vn/Images/manhcuong/2020/12/09/hoatdong2.JPG
Các thương vụ mua lại, thâu tóm đáng chú ý H2.2019-2020 (Nguồn: MAF)

Theo nhận định từ các chuyên gia kinh tế, hoạt động M&A không chỉ giúp các doanh nghiệp lớn giảm chi phí đầu tư, doanh nghiệp yếu kém thoát khỏi nguy cơ phá sản trước sức ép từ dịch Covid-19 mà còn giúp doanh nghiệp mới tạo ra sau M&A có đầy đủ các tiềm lực và thuận lợi để phát triển lớn mạnh và đạt được lợi thế cạnh tranh trên thương trường. 

Trong năm 2021, các lĩnh vực tâm điểm của M&A vẫn là hàng tiêu dùng, bán lẻ, bất động sản và công nghiệp. Đứng đầu bảng vẫn là lĩnh vực tài chính ngân hàng trong bối cảnh các nhà băng đang lên kế hoạch chào bán cổ phần, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài để tối ưu hóa cạnh tranh.

Theo Viện Nghiên cứu đầu tư và mua bán sáp nhập doanh nghiệp (CMAC), thị trường M&A Việt Nam sẽ hồi phục theo mô hình chữ V trong giai đoạn 2021 – 2022 với kỳ vọng ở mức 4,5 – 5 tỷ USD vào năm 2021 và ước đạt 7 tỷ USD vào năm 2022.