Facebook bị tạp chí Time và hàng loạt chuyên gia kêu gọi xóa sổ – Nguyên nhân do đâu?

Mô hình kinh doanh mang tính theo dõi người dùng của Facebook không phù hợp với các quyền cơ bản của con người, cần thúc đẩy những chính sách hạn chế tổn hại như bảo vệ quyền riêng tư và áp đặt chống độc quyền, từ đó giải quyết mối đe dọa hiện hữu từ sức mạnh độc quyền của các tập đoàn Big Tech. Cuối cùng, chúng ta cần xóa sổ Facebook”.

Quan điểm trên được nhấn mạnh bởi Evan Greer, Giám đốc của tổ chức Fight for the Future sau khi cựu quản lý Facebook kêu gọi nghị sĩ Mỹ “hành động ngay lập tức”. Một số chuyên gia khác cũng lên tiếng cần phải xóa sổ mạng xã hội lớn nhất thế giới này.

Facebook cần phải bị xóa sổ

Roger McNamee, nhà đầu tư Facebook và thành viên nhóm Real Facebook Oversight Board cho rằng: “Trong vấn đề riêng tư, mọi người cần có quyền tự đưa quyết định mà không chịu ảnh hưởng từ bên ngoài. Hình thức theo dõi như của Facebook là phi đạo đức không khác gì sử dụng lao động trẻ em. Chúng ta cần những cơ quan kiểm soát công nghệ để bảo đảm sản phẩm an toàn, cùng chính sách chống độc quyền để hạn chế hệ lụy từ thế độc quyền của các doanh nghiệp”.

Bên cạnh đó, chuyên gia tài chính Michael Lee cũng có nhận xét tương tự trên Fox Business: “Facebook là một trong những công ty tồi tệ nhất được thành lập. Tôi tin đó là một công ty độc ác, nhất là khi họ đã có những nghiên cứu nội bộ về việc nền tảng có thể gây hại cho nhiều người, trong đó có thanh thiếu niên, nhưng lại không có động thái thay đổi”

Không chỉ các chuyên gia mà ngay cả tạp chí TIME cũng đăng ảnh Mark Zuckerberg, kêu gọi ‘xóa Facebook’. Cách đây 11 năm, ông chủ mạng xã hội đình đám đã được bầu chọn là “Nhân vật của năm” trên tạp chí này. Khi đó, TIME so sánh “nếu Facebook là một quốc gia, nó sẽ lớn thứ ba, sau Trung Quốc và Ấn Độ”. Họ chọn Mark Zuckerberg “vì đã kết nối hơn nửa tỷ người với nhau, vì đã tạo ra một hệ thống trao đổi thông tin mới và thay đổi cách sống của chúng ta”. 

Tuy nhiên, tình hình hiện tại đã khác rất nhiều. 11 năm sau đó, chính tạp chí này lại công bố bài viết phân tích tình trạng của Facebook, với ảnh bìa là gương mặt của Mark Zuckerberg cùng câu hỏi “Bạn có muốn xóa Facebook không?”. 

Ảnh bìa tạp chí Time

Vậy nguyên nhân cụ thể là gì?

Không chỉ theo dõi, thu thập thông tin người dùng một cách sai trái, gã khổng lồ mạng xã hội này còn không đưa ra bất kỳ hành động điều chỉnh nào trong suốt thời gian hoạt động của mình, luôn ưu tiên lợi nhuận hơn lợi ích người dùng.

Việc theo dõi người dùng của Facebook là phi đạo đức

Theo như tạp chí TIME, Facebook ngày càng lao dốc và liên tục hứng bão chỉ trích từ phía dư luận sau rất nhiều vụ bê bối.thu thập thông tin người dùng hay phát tán tin giả và khuếch đại nội dung gây thù hận, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần của trẻ vị thành niên.

Đặc biệt, áp lực lên đỉnh điểm khi cựu quản lý Facebook – bà Frances Haugen vạch trần những hành động sai trái của công ty trong cuộc điều trần trước Tiểu ban bảo vệ người tiêu dùng thuộc Thượng viện Mỹ vào ngày 05/10. Bà cho rằng “gã khổng lồ mạng xã hội” luôn chọn cách tối đa hóa lợi nhuận cho riêng mình và kiểm soát các thông tin sai lệch vô cùng lỏng lẻo. Những tiết lộ trên của Haugen được coi là sự kiện chấn động và giáng một đòn mạnh cho Facebook, thậm chí đánh mất niềm tin của người dùng và các nhà đầu tư dành cho công ty này bấy lâu nay.

Bà Frances Haugen trong cuộc điều trần trước Tiểu ban bảo vệ người tiêu dùng thuộc Thượng viện Mỹ vào ngày 05/10. (Ảnh: Reuters)

Facebook đã từng có một đội ngũ “liêm chính công dân”, hoạt động với lời tuyên thệ rằng “đặt lợi ích người dùng lên hàng đầu thay vì ưu tiên lợi nhuận”, luôn tìm hiểu những tác động Facebook gây ra cho thế giới và tìm cách khắc phục những xung đột hay thù hận mà công ty gián tiếp “châm ngòi”. Tuy nhiên, ông chủ Mark Zuckerberg liên tục phớt lờ tiếng nói của những nhân viên trên và giải tán nhóm vào cuối năm 2020. Sự việc này đã khiến Facebook không thể phản hồi hiệu quả trước vụ bạo loạn Đồi Capitol diễn ra nửa tháng sau đó, trở thành “giọt nước tràn ly”, buộc Haugen phải lên tiếng.

Facebook không thống nhất về giải pháp, chậm trễ xử lý vấn đề

Gautam Hans, Giáo sư dự bị ngành luật tại Đại học Vanderbilt của Anh, cho biết rằng: “Facebook đã chìm trong nhiều vấn đề từ khi ra đời gần 20 năm trước. Công ty này vẫn sống sót dù trải qua nhiều đợt điều tra, vì phần lớn mọi người đều hiểu vấn đề có tồn tại nhưng không thể thống nhất giải pháp xử lý“.

Trong khi đó, theo Michael Lee, Facebook đã trở thành một công cụ chính trị ở nhiều nơi, nhưng lại không phải chịu bất kỳ hậu quả lớn nào. “Không ai làm gì được họ, họ đã trở nên quá mạnh và quá quyền lực“.

Kết luận

Mặc dù Facebook vẫn có thể sẽ sống sót vì nó quá “mạnh mẽ và bền bỉ”, thật khó để tưởng tượng một thế giới không Facebook (theo như nhận định từ Gautam Hans), nhưng chắc chắn cách nhìn nhận từ xã hội đối với mạng xã hội này sẽ thay đổi. 

Cuộc điều trần của Haugen được đánh giá là động lực quan trọng trong việc thúc đẩy Quốc hội Mỹ hành động, nhằm phê chuẩn các đạo luật về quyền riêng tư, an toàn cộng đồng cũng như cạnh tranh. Được biết, giới quản lý Mỹ đã đưa ra các đề xuất (từ đạo luật về quyền riêng tư tới chống độc quyền nhằm giải quyết Điều 230 trong luật về Chuẩn mực Truyền thông của Mỹ, vốn bảo vệ những nền tảng mạng xã hội như Twitter, Facebook, YouTube khỏi các vụ kiện về nội dung). Những công cụ này để kiểm soát Facebook cũng sẽ có nhiều hạn chế. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Facebook sẽ không thể mãi phớt lờ áp lực như hiện nay mà sẽ có giải pháp phù hợp. Hãy cùng theo dõi những hành động tiếp theo của Facebook trong “cuộc chiến” giành giật “mạng sống” này!